ଶ୍ରୀବିଦ୍ୟା’ ର ମହତ୍ଵ-

ଗତାଙ୍ଗ ରୁ ଆଗେ---

ଏହି ଶ୍ରୀବିଦ୍ୟା, ଆତ୍ମା-ବିଦ୍ୟା ଓ ବ୍ରହ୍ମ-ବିଦ୍ୟା ଅଟେ। ଏହି ଭଗବତୀଙ୍କ ତିନି ରୂପ-ମନ୍ତ୍ରାତ୍ମକ [ଶ୍ରୀବିଦ୍ୟା], ଯନ୍ତ୍ରାତ୍ମକ [ ଶ୍ରୀଯନ୍ତ୍ର] ଓ ବିଗ୍ରହାତ୍ମକ [ ଶରୀର ଅବୟବ ରେ ଯୁକ୍ତ] ଅଟେ।

ଶ୍ରୀବିଦ୍ୟା ଓ ଶ୍ରୀ ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ରେ ଭଗବତୀ ତ୍ରିପୁର ସୁନ୍ଦରୀ ପ୍ରାଣ-ତତ୍ତ୍ଵ ଅଟନ୍ତି। ଭଗବତୀ ମହା-ତ୍ରିପୁର-ସୁନ୍ଦରୀ-

--‘ଦେବତା’ ଅଟନ୍ତି। [ ‘ଦେବତା ଲଳିତାତୁଲ୍ୟା ୟଥା ନାସ୍ତି ଘଟୋଦ୍ରବା’ ]

--ତତ୍ତ୍ଵ’ର ଅର୍ଥ ଅଟନ୍ତି। [ ‘ତତ୍ତ୍ବାଧିକା ତତ୍ତ୍ଵମୟୀ ତତ୍ତ୍ଵମର୍ଥସ୍ବରୂପୀଣୀ’ ]

--‘ବିଶ୍ଵମାତା’ ଅଟନ୍ତି। [ ବିଶ୍ଵମାତା ଜଗତଧାତ୍ରୀ ବିଶାଳାକ୍ଷି ବିରାଗିଣୀ]

--‘ନାଦ’ ଅଟନ୍ତି। [ ବୀରଗୋଷ୍ଠୀପ୍ରିୟା ବୀରା ନୈଷ୍କର୍ମ୍ୟା ନାଦ ରୂପୀଣୀ]

ଶ୍ରୀ ତ୍ରିରା-ସୁନ୍ଦରୀ, ନାଦ ଅଟନ୍ତି।–ଆହତ ନାଦ, ଅନାହତ ନାଦ, ଧ୍ୱନି, ଶବ୍ଦ, ଓଁ-କାର। 10 ନାଦ, ପରା, ପଶ୍ୟନ୍ତି, ମଧ୍ୟମା, ବୈଖରୀ, ମନ୍ତ୍ର, ଭାରତୀ, ବାଣୀ, ଅକ୍ଷର, ମାତୃକା, ବର୍ଣ, ଆଦି ସବୁକିଛି ଅଟନ୍ତି। ଏହାର ମୂଳରେ କେନ୍ଦ୍ର-ବିନ୍ଦୁ ର ସ୍ୱରୂପ ଅଟେ। ସିଏ ପରା-ବାକ୍ ଓ ଶବ୍ଦବ୍ରହ୍ମ ଓ ଇଚ୍ଛା-ଜ୍ଞାନ-କ୍ରିୟା ଅଟନ୍ତି। ସିଏ--

ବର୍ଣ ଅଟନ୍ତି—[ଉଦାରକୀର୍ତିରୁଦ୍ଧାମବୈଭବା ବର୍ଣ-ରୂପୀଣୀ]

ମନ୍ତ୍ରସାର ଅଟନ୍ତି—[ଛନ୍ଦ: ସାରା ଶାସ୍ତ୍ରସାରା ମନ୍ତ୍ରସାରା ତଲୋଦରୀ]

‘ପରମ-ସତ୍ୟ’ ଅଟନ୍ତି—[ସତ୍ୟବ୍ରତା ସତ୍ୟରୂପା ସର୍ବାନ୍ତର୍ୟାମିଣୀ ସତୀ]

ପରମଜ୍ୟୋତି ଅଟନ୍ତି—[ପରଂ ଜ୍ୟୋତି: ପରଂ ଧାମ ପରମାଣୁ: ପରାତ୍ପରା]

‘ପ୍ରାଣ’ ଅଟନ୍ତି—[ପ୍ରତ୍ୟଗୃପା ପରାକାଷା ପ୍ରାଣଦା ପ୍ରାଣରୂପୀଣୀ]

‘ମୁକ୍ତି’ ଅଟନ୍ତି--[ମିଥ୍ୟାଜଗଦଧିଷ୍ଠାନା ମୁକ୍ତିଦା ମୁକ୍ତିରୂପୀଣୀ]

‘ପ୍ରେମ’ ଅଟନ୍ତି—[ଚିତ୍କଳାନନ୍ଦକଲିକା ପ୍ରେମରୂପା ପ୍ରିୟଙ୍କରୀ]

‘ଗୁରୁ-ମଣ୍ଡଳ’ ଅଟନ୍ତି--[ସଂପ୍ରଦାୟେଶ୍ଵରୀ ସାଧ୍ଵୀ ଗୁରୁମଣ୍ଡଳରୂପୀଣୀ]

‘ସଚିଦାନନ୍ଦ-ପରମାତ୍ମା’ ଅଟନ୍ତି—[ସର୍ବାର୍ଥଦାତ୍ରୀ ସାବିତ୍ରୀ ସଚ୍ଚ୍ହିଦାନନ୍ଦରୂପୀଣୀ]

‘ ବ୍ରହ୍ମାତ୍ମୈକ୍ୟ’ ଅଟନ୍ତି—[ଅନ୍ନଦା ବସୁଦା ବୃଦ୍ଧା ବ୍ରହ୍ମାତ୍ମୈକ୍ୟ ସ୍ଵରୂପୀଣୀ]

‘ବ୍ରହ୍ମାନନ୍ଦ’ ଅଟନ୍ତି—[ବୃହତୀ ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ବ୍ରାହ୍ମୀ ବ୍ରହ୍ମାନନ୍ଦା ବଳିପ୍ରିୟା]

‘ଭାଷା’ ଅଟନ୍ତି—[ଭାଷାରୂପା ବୃହତ୍ସେନା ଭାବାଭାବବିବର୍ଜିତ]

‘ରାଜରାଜେଶ୍ଵରୀ’ ଅଟନ୍ତି—[ ରାଜରାଜେଶ୍ଵରୀ ରାଜ୍ୟ ଦାୟିନୀ]

‘ସମ୍ପ୍ରଦାୟ’ ର ଈଶ୍ଵରୀ ଅଟନ୍ତି—[ସମ୍ପ୍ରଦାୟେଶ୍ଵରୀ ସାଧ୍ଵୀ ଗୁରୁମଣ୍ଡଳରୂପିଣୀ]

‘ଶକ୍ତି-ତ୍ରୟ’ ଅଟନ୍ତି--[ଇଛାଶକ୍ତି-ଜ୍ଞାନଶକ୍ତି-କ୍ରିୟାଶକ୍ତି-ସ୍ବରୂପୀଣୀ]

‘ବିଶ୍ଵଗର୍ଭା’ ଅଟନ୍ତି—[ବିଶ୍ଵଗର୍ଭା ସ୍ଵର୍ଣଗର୍ଭା ବରଦା ବାଗଧିଶ୍ଵରୀ]

‘ସତ୍ୟାନନ୍ଦ’ ଅଟନ୍ତି-ସର୍ବବେଦାନ୍ତସଂବେଧ୍ୟା ସତ୍ୟାନନ୍ଦ ସ୍ବରୂପୀଣୀ]

‘ଜ୍ଞାନ’ର ବିଗ୍ରହ ଅଟନ୍ତି—ଧ୍ୟାନଗମ୍ୟା ପରିଛେଧ୍ୟା ଜ୍ଞାନଦା ଜ୍ଞାନବିଗ୍ରହା]

‘ଶ୍ରୀମାତା ଓ ଶ୍ରୀମହାରାଜ୍ଞୀ’ ଅଟନ୍ତି—‘ଶ୍ରୀମାତା ଶ୍ରୀମହାରାଜ୍ଞୀ ଶ୍ରୀମତ୍ସିଂହାସନଶ୍ଵରୀ]

‘ଶୁଦ୍ଧବିଦ୍ୟା’ ଅଟନ୍ତି—[ଶୁଦ୍ଧବିଦ୍ୟାଙ୍କୁକାରା]

‘ମୂଳମନ୍ତ୍ର’ ଅଟନ୍ତି—[ମୂଳମନ୍ତ୍ରାତ୍ମିକା ମୂଳକୁଟତ୍ରୟକଳେବରା]

‘କୁଣ୍ଡାଳିନୀ’ ଅଟନ୍ତି—[ମହାଶକ୍ତି: କୁଣ୍ଡାଳିନୀ ବିସତନ୍ତୁତନିୟସୀ]

‘ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ର ସ୍ୱରୂପ’ ଅଟନ୍ତି—[ସର୍ବୈଶ୍ଵରୀ ସର୍ବମୟୀ ସର୍ବମନ୍ତ୍ରସ୍ବରୂପୀଣୀ]

‘ସମସ୍ତ ଯନ୍ତ୍ର’ର ସ୍ୱରୂପ ଅଟନ୍ତି—[ସର୍ବଯନ୍ତ୍ରାତ୍ମିକା ସର୍ବତନ୍ତ୍ରରୂପା ମନୋନ୍ମନୀ]

‘ସମସ୍ତ ତନ୍ତ୍ର’ର ସ୍ୱରୂପ ଅଟନ୍ତି—[ସର୍ବଯନ୍ତ୍ରାତ୍ମିକା ସର୍ବତନ୍ତ୍ରରୂପା ମନୋନ୍ମନୀ]

‘ଭଗବତୀ ଗୁରୁ ଅଟନ୍ତି—

ଦେବୀଙ୍କ ଗଣେଶ-ରୂପତା--

ମାତା-ତ୍ରିପୁରା-ସୁନ୍ଦରୀ ଅନୁପମେୟ ତେଜ ସଂବଳିତ ନିଜ ପ୍ରକାଶ ରଶ୍ମୀର ସ୍ୱରୂପ ଆବରଣ ଦେବତା ଙ୍କ ସ୍ଵାମୀ ହୋଇଥିବାରୁ ‘ଗଣେଶୀ’ କୁହାଯାଏ।

ଦେବୀଙ୍କ ଗ୍ରହ-ରୂପତା—

ଇଚ୍ଛା ଆଦି [ଇଛା-ଜ୍ଞାନ-କ୍ରିୟା] ର ସମଷ୍ଟି ରୂପା ଗୁଣ ତ୍ରୟାତ୍ମିକା-ସତ୍ତ୍ଵ, ରଜ, ତମ, ଅଗ୍ନି-ସୋମ-ସୂର୍ଯ୍ୟ ରୂପା ଓ ତ୍ରିନେତ୍ରୀ ଦେବୀ—ଏହି ରୂପରେ 9 ର ସଂଯୋଗରେ ନବଗ୍ରହ-ରୂପା ଅଟନ୍ତି।

ଦେବୀଙ୍କ ନକ୍ଷତ୍ର-ରୂପା—

ଦାଶ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ, ଚାରି ଅନ୍ତ: କରଣ, ଦଶ ବିଷୟ, ତଥା ପ୍ରକୃତି,ପୁରୁଷ ଓ ଗୁଣତ୍ରୟ ସଂଯୁକ୍ତ ହେବା ଯୋଗୁ ଦେବୀ ନକ୍ଷତ୍ର-ରୂପା ଅଟନ୍ତି।

ଦେବୀଙ୍କ ରାଶି-ରୂପତା—

ଦାଶ ପ୍ରାଣ, ଜୀବାତ୍ମା ଓ ପରାମାତ୍ମା=12 ରାଶି’ର ପ୍ରତିପାଦନ ହେଉଅଛି।

ଦେବୀଙ୍କ ଜୀବାତ୍ମା ସହିତ ଏକାତ୍ମକତା—

ମାତା, ପିତା, ଚକ୍ର, ସ୍ଵଗୁରୁ ଓ ସ୍ଵୟଂ—ଏହି ପାଞ୍ଚରେ ଅଭେଦ ହିଁ ‘କୌଳିକାର୍ଥ’ ଅଟେ। ତେଣୁ ଜୀବାତ୍ମା ସହିତ ଦେବୀଙ୍କ ସାଥିରେ ଅଭେଦତ୍ମକତା ସ୍ଵୟଂ ସିଦ୍ଧ ଅଟେ। --‘ଇତ୍ଥଂ’ ମାତା ବିଦ୍ୟା ଚକ୍ରଂ ସ୍ଵଗୁରୁ: ସ୍ଵୟଂ ଚେତି’।

ଦେବୀଙ୍କ ଯୋଗିନୀ ରୂପତା—

‘ଯୋଗିନୀ-ହୃଦୟ’ରେ ଦେବୀଙ୍କୁ ଯୋଗିନୀ-ରୂପା କୁହାଯାଇଅଛି। --

‘ବର୍ଗାଷ୍ଟକନିବିଷ୍ଟାଭି-ର୍ଯୋଗିନୀଭିଶ୍ଚ ସଞ୍ଜୁତା। ଯୋଗିନୀରୂପ ମାସ୍ଥାୟ ରାଜତେ ବିଶ୍ଵବିଗ୍ରହା।‘

ଶ୍ରୀଯନ୍ତ୍ର ଓ ‘ଶରୀର-ଚକ୍ର’—

ଚକ୍ର-ବିନ୍ଦୁ--ଶରୀରରେ--ସ୍ଥାନ-‘ଭ୍ରୂ-ମଧ୍ୟ’ [ଆଜ୍ଞା-ଚକ୍ର],

ଚକ୍ର-[ତ୍ରିକୋଣ]-ଶରୀରରେ--ସ୍ଥାନ-‘ଲମ୍ବିକା[ଇନ୍ଦ୍ର-ଯୋନି],

ଚକ୍ର-ଅଷ୍ଟ-କୋଣ- ଶରୀରରେ--ସ୍ଥାନ-‘କଣ୍ଠ’, [ବିଷୁଦ୍ଧି-ଚକ୍ର]

ଚକ୍ର-ଅନ୍ତର୍ଦଶାର--ଶରୀରରେ—ସ୍ଥାନ--ହୃଦୟ [ଅନାହତ-ଚକ୍ର],

ଚକ୍ର-ବହିର୍ଦଶାର- ଶରୀରରେ--ସ୍ଥାନ-‘ନାଭି[ମଣିପୁର-ଚକ୍ର],

ଚକ୍ର-ଚତୁର୍ଦଶାର-- ଶରୀରରେ--ସ୍ଥାନ-‘ବସ୍ତି’ [ ସ୍ଵାଧିଷ୍ଠାନ]

ଚକ୍ର-ଅଷ୍ଟ-ଦଳ--ଶରୀରରେ--ସ୍ଥାନ-‘ଗୁଦା’, [ମୁଳାଧାର],

ଚକ୍ର-ଷୋଡଶ-ଦଳ-ଶରୀରରେ--ସ୍ଥାନ-‘କୁଳ’, [ଗୁଦା’ରୁ ନିଚ୍ଚ]

ଚକ୍ର-ଭୁପୁର--ଶରୀରରେ--ସ୍ଥାନ-‘ଅକୁଳ’, [ ଗୁଦା’ରୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ନିଚ୍ଚ,ଅଧ-ଦେଶ, ସହସ୍ର-ଦଳ-କମଳ]

କୈଲାଶ ନାଥ ଅଗ୍ରୱାଲ, ଶ୍ରୀବିଦ୍ୟା ଉପାସକ